Улаанбаатар

Олон үйлдэлт тоглоом, төсөөлөн бодох сэтгэлгээг дэмжих, хүүхдийн бүтээлч ертөнцийг бий болгох хэрэглэгдэхүүнүүд 


Хүүхдийн тоглоомын бүтээлч ертөнцөд тавтай морил.

Uneg

<img src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t93/1.5/16/1f98a.png"> Хаа явсан газраа тоглоомоо асгаж, тарааж, хөглөрүүлж байдаг бяцхан танай гэрт байдаг уу? Араас нь дагаж, хурааж, цэвэрлэж бас стресстэхээсээ өмнө "Энэ бол хүүхдийн хөгжлийн хэвийн үе шат бөгөөд хэсэгхэн хугацаанд үргэлжилнэ" гэдгийг ойлгоорой. <img src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t93/1.5/16/1f98a.png"> Юуны өмнө хүүхдүүд ямар ч шалтгаангүй тоглоомоо нураадаггүй. Тоглоомоо нурааж, асгах нь тэдний хувьд орчин тойрноо танин мэдэж байгаа чухал хэлбэр нь болдог. Тэд энэ процессоос суралцаж, хөгжиж байдаг юм шүү. 1. Учир-шалтгаанд суралцдаг, түлхвэл нурна, шидвэл эргээд газарт унана, савтай тоглоомоо хөмөрвөл асгарна гэх мэт.2. Мэдрэхүй, хөдөлгөөний ур чадвар нэмэгдэнэ. Хүрэлцэж, гар хөлийн булчингаа ажиллуулж байгаа нь тэднийг хөгжүүлж байдаг. 3. Эргэн тойронд байгаа зүйлс нь тэдний хяналт, мэдэлд байгаа гэдгийг мэдэгдэж байгаа арга болж болно. 4. Хааяа анхаарал татах зорилгоор бас тоглоомоо тарааж байдаг. 5. Мөн хүүхэд уураа гадагшлуулах, сэтгэл хөөрсөн байгаагаа илэрхийлэх арга болгон ашиглах үе бас бий. Хэрвээ хүүхэд тань "Тоглоомоо тараадаг" үедээ явж байгаа бол дараах жижигхэн типүүдээс туршаад үзээрэй. <img src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t93/1.5/16/1f98a.png"> Хөглөрсөн байдлыг багасгахын тулд тоглоомыг нь бүгдийг нь ил байлгахгүй байх, 20 ширхэгтэй блок байдаг бол 5-г нь ил байрлуулах. Ил байгаа таван блокоороо янз бүрээр тоглож сурсан үед нь нэмж баяжуулах<img src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t93/1.5/16/1f98a.png"> Хүүхдүүд энэ үедээ тоглоомоо цэгцлэхдээ ч бас дуртай байдаг. "Ээж нь/ аав нь туслаж болно шүү, эсвэл миний хүү/охин өөрөө хийх үү?" гэх мэтээр тараасан эд зүйлсээ эргээд хураадаг гэдгийг ойлгуулаарай. Мэдээж цаг хугацаа орно шүү. <img src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/t93/1.5/16/1f98a.png"> Яг тоглоомуудаа тарааж, хөглөрүүлж эхлэх үед нь идэвхтэй тоглох өөр аргуудыг санал болгох. Ялангуяа биеийн идэвхтэй хөдөлгөөн хийдэг, энергиэ сайн зарцуулж чаддаг хүүхдүүд тоглоомоо буулгах нь бага байдаг. Мөн энэ үед нь мэдрэхүйн тоглоомууд, усаар тоглуулах, эвлүүлдэг тоглоом, модон блок санал болгох, өнгө, дүрс ялгах гэх мэт тоглоомуудаар тоглуулаарай.

Хүүхдүүд яагаад тоглоомоо хөглөрүүлдэг вэ? 

Хүүхэд тоглоомоор дамжуулан танин мэдэхүй, бие махбод, булчингийн хөгжил, сэтгэхүйн, сэтгэл хөдлөлийн болон хэл ярианы чадваруудаа хөгжүүлж байдаг. Мөн өөртөө итгэлтэй, бүтээлч, аз жаргалтай том хүн болоход нь тоглоом чухал нөлөөтэй гэж эмч, хүүхдийн хөгжил судлаач нар үздэг. Тэгвэл яг ямар ур чадварыг, хэрхэн хөгжүүлдэг вэ? 🦊 Биеийн ерөнхий хөгжилХөдөлгөөн нь “эрүүл мэндийг дэмжих” шалтгаанаар хүүхдэд зайлшгүй хэрэгтэй байдаг. Харин эдгээр хөдөлгөөн нь тоглоомтой холбоотой байвал хүүхэд илүү сонирхолтойгоор оролцож, гүйх, савлах, өнхрөх, үсрэх, мөлхөх зэрэг хүчин чармайлт шаардсан хөдөлгөөнүүд нь булчинг хөгжүүлж, биеийн хөдөлгөөний зохицуулалтыг сайжруулж байдаг. Мөн жижиг булчингийн хөгжлийг дэмжих бичих, зурах, шидсэн зүйлийг барьж авах, хайчлах, гурил, элс, шавраар тоглох нь танин мэдэхүйг хамтад нь хөгжүүлж байдаг. Жишээ нь, цаас хайчлах эсвэл шидсэн бөмбөгийг барьж тоглох хүүхдийн гар болон харааны уялдаа холбоог сайжруулж, энэ нь өсч том болох үед аливаа спортод эв дүйтэй, суурь ур чадвар болдог. 🦊 Танин мэдэхүйн хөгжилТанин мэдэхүйн хөгжлийг суралцах, сэтгэн бодох чадвар гэж ойлгож болно. Энэ нь хүүхдийн аливаа зүйлийг ойлгох, янз бүрийн түвшний асуудлыг шийдвэрлэх чадварыг сайжруулдаг. Тиймээс хэдэн настайгаас үл хамааран насанд хүрэгчдийн хувьд ч “тоглох” нь танин мэдэхүйг хөгжүүлэх сонирхолтой арга болж чаддаг. 0-2 насандаа хүүхэд мэдрэхүйн хөгжил хурдтай явагдаж, хамгийн анх гар, хөл, хуруугаараа тоглож эхэлдэг.🥰 Харин 2-7 нас хүртэл бие даан танин мэдэх явц эрчимтэй хөгжиж, 7-с дээш насанд илүү хамтач байдлаар тоглож, суралцаж эхэлдэг. /Дараагийн постонд илүү дэлгэрэнгүй бэлдсэн байгаа./ 🦊 Сэтгэлзүй, сэтгэл хөдлөлөө мэдрэх, илэрхийлэх ур чадварАх эгч, найзууд зэрэг олуулаа тоглох нь хүүхдэд өөрийгөө хянах, мэдрэх боломжуудыг олгож, тоглох явцдаа мэндлэх, өөрийгөө танилцуулах, эргэн тойрныхоо хүмүүсийг хүндэтгэх, ойлголцох, тэдний ээлжийг хүлээх, хуваалцах, асуудлыг шийдвэрлэх, дүрэм журмыг дагаж мөрдөх, өөрийн эрхээ хамгаалах чадваруудыг эзэмшдэг. Тоглоомын үеэр хүүхдүүд зөвхөн баяр баясгалан байдлыг мэдрээд зогсохгүй айдас 😰, уур уцаар😡болон даван туулж чадахгүй байгаа сөрөг сэтгэл хөдлөлүүдтэйгээ нүүр тулснаар, тэдгээрээ танин мэдэж, мөн хянаж сурдаг.Хүүхэд тоглоомын явцад хэрхэн оролцож, яаж өөрийгөө илэрхийлж байгаагаар нь сэтгэлзүйн эрүүл мэндийг нь анзаарах, илрүүлэх ч боломжтой байдаг. 🦊 Хэл ярианы ур чадварСүүлийн жилүүдэд хүүхдүүд харьцангүй орой хэлд орох болсныг ажигласан уу? Үе тэнгийн хүүхдүүдтэй хамт тоглуулах, эцэг эхчүүд хамтдаа тоглох нь хүүхдийн хэл ярианы хөгжилд маш том нөлөө үзүүлж байдаг. Хамт тоглох үедээ хийж буй үйлдлүүдээ нэрлэх, хүүхдээс асуух, дагаж хэлэх үед нь урамшуулах гэх мэт байдлаар хөгжлийг нь дэмжиж, өдөр тутамд ховор ашиглагддаг нэрс, үг, тэмдэгтүүдийг зааж өгөх боломжтой болдог. Хүүхдийн нас болон хөгжлийн онцлогоос шалтгаалан аав ээжүүдийн хамт тоглох хугацаа янз бүр байдаг ч өдөрт 15 минут, өөр зүйлст сатааралгүй, хамт тоглож, хүүхдээ сонсоход сэтгэлзүйн суурь мэдрэмжүүдэд ч хэрэгтэй гэж үздэг юм билээ. Эцэст нь хэлэхэд "Тоглох бол хүүхдийн хамгийн чухал ажил" болохоор тэднийгээ хязгаарлалтгүй, бүтээлчээр тоглох боломжоор хангах нь томчуудын ажил юм даа. 🥰

"Тоглох" нь хүүхдийн хөгжилд ямар ач холбогдолтой вэ? 

Хүүхдүүд нь бусадтай тоглохдоо түрэмгий аашилдаг уу? эсвэл бусдынхаа ая эвийг дагаж хүлцэнгүй байдаг уу? Assertiveness – өөртөө итгэлтэй, нүүрэмгий, шийдвэртэй байдалЭнэ бол бусдын үзэл бодол, итгэл үнэмшил болон мэдрэмжийг хүндэлж, мөн өөрийнхөө бодол, мэдрэмжийг илэрхийлж чаддаг харилцааны хэлбэр юм.Өөртөө итгэлтэй харилцдаг байх нь хүүхдэд өөрийгөө хамгаалах, бусдад туслах, үе тэнгийнхнийхээ дарамт шахалтаас зайлсхийх, бусдын мэдрэмжийг ойлгох, хязгаар, хил хязгаарыг тогтоох, хүндлэх, санал нийлэхгүй байгаагаа зоригтой илэрхийлэх зэрэг боломжийг олгож байдаг.Тэгвэл бид яаж хүүхдэдээ өөртөө итгэлтэй харилцааг багаа насанд нь заах вэ?насныхны өөртөө итгэх итгэл, урам зоригийг нэмэгдүүлдэг, сэтгэл гутралаас урьдчилан сэргийлж, аль ч насны хүүхдийн сэтгэлзүйн түгшүүрийн мэдрэмжийг бууруулж, суралцах идэвхийг нэмэгдүүлдэг бөгөөд “үгүй” гэж хэлж чаддаггүй хүүхдүүд үе тэнгийнхнээсээ зоригтой байх чадвар багатай байдгийг судалгаанууд нотолдог гэнэ. Тэгвэл бид яаж хүүхдэдээ өөртөө итгэлтэй харилцааг бага насанд нь заах вэ?1. Энэ тухай ярилцаарай.Харилцааны 3 үндсэн хэв маяг байдаг гэдгийг хүүхдүүдэд тайлбарлаж өгөх хэрэгтэй. Бид бусад хүмүүстэй ярилцах, харилцах бүрдээ хүлцэнгүй, түрэмгий эсвэл өөртөө итгэлтэй байхын аль нэгийг нь сонгодог. Тэгвэл бага насны хүүхдүүдийн хувьд хэв маяг бүрийг илүү ойлгуулж, дүрслэхийн тулд амьтдыг ашиглаж үзээрэй.Хүлцэнгүй(яст мэлхий эсвэл гүйж, нуугдаж байдаг хулгана), түрэмгий (довтолж буй бар эсвэл архирдаг баавгай), зоригтой (ухаалаг шар шувуу эсвэл тайван гэр бүлийн нохой) гэсэн 3 төрөлтэй холбоотой өөр өөр амьтдын дүрийг үүсгэж тайлбарлаж өгөхөөс гадна харилцаандаа өөртөө итгэлтэй, нүүрэмгий буюу "шар шувуу" харилцааг ашиглах үед хүүхдүүдийг магтаж болно.2. Хил хязгаарын талаар ойлгуулаарай.Дэлхий дээр хил хязгаар, эсвэл давж болохгүй шугамууд байдаг талаар ярилцаад үзээрэй. Эдгээр нь зогсох тэмдэг эсвэл бүр "зөвхөн миний бөмбөлөг" /хөгжилтэй, хүүхдэд зориулсан үг хэллэгээр илэрхийлвэл тэдэнд шууд бууж магадгүй санагдлаа/ (бидний биеийн эргэн тойрон дахь орон зай), сэтгэл хөдлөлийн хил хязгаар (бидний мэдрэмжийг гэмтээдэг зүйлс) гэх мэт янз бүрээр оршдог гэдгийг тайлбарлаж өгөөрэй.Хил хязгаар тогтоож, “үгүй”, “боль” эсвэл “би үүнд дургүй” гэж хэлэх нь бидний бие махбодь, оюун санааг аюулгүй, эрүүл байлгадаг гэдгийг ойлгуулж, тоглоомын талбай дээрх эмээ эсвэл сайн найзынхаа ч хамаагүй өөрт чинь тааламжгүй байгаа үйлдэлд үгүй гэж хэлэх бүрэн эрхтэй бөгөөд энэ бол зоригтой зөв үйлдэл гэдгийг ойлгуулах хэрэгтэй. Ингэснээр хүүхдүүд өөрийгөө төдийгүй будын орон зайг хүндэтгэж сурдаг. Гэхдээ л хүүхдүүд энэ үгсийг өөрийнхөөрөө хэлж суртлаа хамгийн түрүүнд аавдаа эсвэл ээждээ хэлдэг бөгөөд бид тайлбарлан хэлэхээс илүүтэй тэдний татгалзсан хариуг хүлээж авч сурах нь тэднийгээ бас сургаж байгаа хэрэг юм шүү.3. “Би” гэж ярьж сурахад нь чиглүүлээрэй.Асуудлын үед, /тоглоомын талбай дээрх мөргөлдөөн бол тэдний хувьд маш том асуудал байгаа шүү дээ/ “би” гэдгээр эхлүүлэх ярих нь хүүхэд, том хүн ялгаагүй нөхцөл байдлыг зөөлрүүлж ойлголцолд хүргэдэг гэнэ. Хэн нэгэн хүүхэд түрэмгий ааш гаргаж байгаа бол “Би үүнд чинь дургүй байна. Би чамайг хамт тоглоосой гэж хүсч байна” гэсэн өгүүлбэрийн бүтцээр яриулж сургах хэрэгтэй.4. Нөхөрлөх, найзлах ур чадварыг бий болгоход дэмжээрэй.Найзтайгаа заримдаа зөрчилдөх нь хэвийн зүйл бөгөөд асуудал шийдвэрлэж сурах, найзтайгаа хамт дараа эв найрамдалтай тоглоход тусладаг гэдгийг ойлгуулж хэлээрэй. Байнга санал зөрөлддөг асуудлуудыг нь өөрөөр нь яриулж, шийдэх боломж байгаа эсэхийг бас ярилцаад үзээрэй. Тэгээд "төгс нөхөрлөл" гэж байдаггүй найзын харилцаа нь илэн далангүй, үнэнч шударга байвал та хоёр хамгийн сайн найзууд гэдгийг бас ойлгуулах хэрэгтэй. Энэ нь цаашлаад үерхэл нөхөрлөлд ч тайван байдлыг авчрах ур чадвар гэж бодогдлоо.5. Өөртөө итгэх итгэлийг нь өөрсдөөрөө дамжуулан нэмэгдүүлээрэй.Хүүхдүүд бидний хэлж байгаа зүйлээс илүү бидний юу хийж байгааг харж байдаг. Хэрэв бид өөртөө итгэлтэй хүүхдүүдийг өсгөмөөр байгаа бол өөрсдөө нүүрэмгий, өөртөө итгэлтэй, эрүүл зөв харилцаанд суралцах ёстой. Жишээ нь:· Бид ч мөн адил таагүй үедээ "үгүй" гэж хэлж байх хэрэгтэй, үүнийг хүүхэд харж суралцдаг.· Өөрийнхөө хил хязгаарыг хамгаалангаа, бусдын санаа бодлыг хүндлэн харилцдаг байх нь хааяа томчуудад ч хэцүү байж болдог, түүнийг давж гарах хэрэгтэй болдог талаар ярилцах.· Үзэл бодлоо илэрхийлэхдээ тайван, итгэлтэй дууны өнгөөр ярилцдаг байх гэх мэт.Эрүүл зөв харилцааны арга барилуудыг хэвшүүлэх нь үргэлж хүчин чармайлт, зориг,дадлага шаарддаг. Гэхдээ энэ нь бидэнд болон бидний хүүхдүүдийн аль алинд нь өөртөө итгэх итгэл, өөрийгөө хүндлэх мэдрэмж, эерэг харилцааны суурь учраас мэдлэг мэдээлэлтэй байх хэрэгтэй болдог.

2026-02-05 09:06

Хүүхдүүд яагаад тоглоомоо хөглөрүүлдэг вэ?

2026-02-05 09:06

"Тоглох" нь хүүхдийн хөгжилд ямар ач холбогдолтой вэ?

2026-02-05 09:06

Хэрхэн хүүхэдтэй бусадтай харилцахдаа өөртөө итгэлтэй нүүрэмгий байхыг заах вэ?

Uneg

Туслах цэс

Холбоо барих